Rolmodellen: de kracht van inspirerende voorbeelden

Wie heeft jou gevormd tot wie je bent? Welke persoon inspireerde je om dromen na te jagen die onbereikbaar leken? Rolmodellen zijn meer dan bewonderenswaardige figuren op een voetstuk. Ze laten zien wat mogelijk is, breken stereotypen en wijzen de weg wanneer we zelf de route kwijt zijn. Of het nu gaat om een rebelse wetenschapper, een doorbraakleider in het bedrijfsleven of een schrijver die zijn kwetsbaarheid deelt: goede voorbeelden vergroten ons perspectief en stimuleren ons om de beste versie van onszelf te worden.

In een wereld waar vrouwen nog altijd ondervertegenwoordigd zijn op invloedrijke posities, is de rol van zichtbare voorbeeldfiguren cruciaal. Onderzoek toont aan dat diverse rolmodellen bijdragen aan inclusie en het doorbreken van beperkende overtuigingen. Jonge meisjes die succesvolle vrouwen zien in topfuncties, geloven eerder dat zij daar ook kunnen komen. Dat geldt evenzeer voor jongens die leren dat leiderschap veel gezichten heeft.

Voorbeeldfiguren dichtbij en veraf

Rolmodellen hoeven niet altijd ver van ons bed te staan. Soms is het de ondernemende moeder die laat zien hoe je werk en gezin combineert, of de collega die moedig opkomt voor zijn overtuigingen. Tegelijkertijd kunnen publieke figuren ons inspireren door hun zichtbaarheid en impact. Ze laten zien dat wat ooit onmogelijk leek, bereikbaar is.

Vrouwelijk leiderschap: zichtbare voorbeelden nodig

Uit onderzoek blijkt dat rolmodellen waarmee je je kunt identificeren positieve veranderingen teweeg kunnen brengen, zowel persoonlijk als maatschappelijk. Toch zien we in bedrijfsleven, politiek en andere sectoren nog altijd minder vrouwen dan mannen op invloedrijke posities. Dat maakt zichtbare vrouwelijke leiders des te belangrijker. Zij laten zien dat diversiteit aan de top kokervisie voorkomt en leidt tot betere besluiten.

Ondernemerschap in de genen

Sommige rolmodellen vinden we niet in boeken of op het scherm, maar aan de keukentafel. Kinderen die opgroeien in ondernemersgezinnen ontwikkelen specifieke eigenschappen: doorzettingsvermogen, verantwoordelijkheidsgevoel, het vermogen om kansen te zien waar anderen obstakels zien. Deze ervaringen vormen een sterke basis voor toekomstig leiderschap.

Persoonlijke ontwikkeling en systemisch werk

Niet alle rolmodellen zijn even voor de hand liggend. Soms ontdekken we patronen in ons gedrag die teruggaan tot onze kindertijd. Het kind dat altijd de verantwoordelijkheid droeg, de oudste die de wijste moest zijn, de dochter die zag hoe ondernemers werkten. Deze vroege ervaringen vormden ons en bepalen nog steeds hoe we leiding geven.

Lef en kwetsbaarheid

Moderne rolmodellen laten zien dat leidinggeven niet betekent dat je een dikke huid moet hebben. Integendeel: leiders zoals Jacinda Ardern bewijzen dat je met een dunne huid én met daadkracht kunt opereren. Empathie en kwetsbaarheid zijn geen zwakte, maar juist een kracht. Water breekt uiteindelijk de stenen.

Diversiteit in voorbeeldfiguren

Rolmodellen zijn er in alle soorten en maten. De LHBTI+-professional die zichtbaar maakt dat je authentiek kunt zijn in een leiderschapsrol. De vrouw in de techniek die laat zien dat je niet hoeft te kiezen tussen je vrouwelijkheid en je vakmanschap. De bestuurder die toont dat combinaties mogelijk zijn die voorheen ondenkbaar leken.

Van oud boys network tot nieuwe netwerken

Jarenlang functioneerden netwerken vooral voor en door mannen. Het oude jongensgilde bepaalde wie opklom en wie bleef steken. Gelukkig verandert dit landschap. Vrouwen bouwen eigen netwerken, delen ervaringen en trekken elkaar omhoog. Ze laten zien dat succes niet ten koste hoeft te gaan van anderen, maar juist in verbinding ontstaat.

De kracht van zichtbaarheid

Een terugkerend thema bij rolmodellen is zichtbaarheid. Je moet gezien worden om anderen te kunnen inspireren. Dat vereist moed, want zichtbaar zijn betekent ook kwetsbaar zijn voor kritiek. Toch is die zichtbaarheid essentieel. Pas wanneer jonge mensen zien dat iemand zoals zij successen behaalt, geloven ze in hun eigen mogelijkheden.

Voor vrouwen is zichtbaarheid extra gecompliceerd. Te bescheiden en je wordt over het hoofd gezien. Te uitgesproken en je bent een bitch. Deze dubbele standaard maakt het des te belangrijker dat we blijven investeren in diverse, authentieke voorbeeldfiguren die laten zien: het kan op jouw manier.

Rolmodellen voor een nieuwe tijd

We leven in een tijd van transitie. De oude structuren kraken, nieuwe vormen van samenwerken en leidinggeven dienen zich aan. In deze context zijn rolmodellen belangrijker dan ooit. Ze tonen ons niet alleen wát mogelijk is, maar vooral hóé. Hoe je authentiek blijft in een wereld die conformiteit vraagt. Hoe je empathie combineert met daadkracht. Hoe je ruimte maakt voor anderen terwijl je zelf groeit.

Rolmodellen zijn geen heiligen. Ze maken fouten, twijfelen, vallen en staan weer op. Juist dat maakt hen waardevol. Ze laten zien dat succes geen rechte lijn is, maar een pad met omwegen en tegenslagen. En dat je op dat pad niet alleen hoeft te zijn. Omring jezelf met mensen die je inspireren, zoek contact met voorbeeldfiguren, word zelf een rolmodel voor anderen. Zo bouwen we samen aan een samenleving waarin iedereen zijn beste zelf kan worden.

De verhalen in de boeken op deze pagina demonstreren keer op keer: je hebt meer kracht dan je denkt. Je kunt meer bereiken dan je voor mogelijk hield. En door jouw voorbeeld help je de volgende generatie om nóg verder te komen. Dat is de ware kracht van rolmodellen: ze vermenigvuldigen mogelijkheden.